Bizans Dönemi
Dünya Tarihinin en uzun ömürlü devletlerinden birisi olan Bizans?ın kuruluşu, Roma İmparatorluğu?nun MS.395 yılında ikiye bölünüşüyle olduğu, çoğunlukla kabul edilmektedir. ?Bizans İmparatorluğu?, diğer adıyla ?Doğu Roma İmparatorluğu?, Roma İmparatorluğunun bir devamı olup, Roma teşkilatı, Yunan kültürü ve Hıristiyan dininin biçimlendirdiği bir temel üzerinde yükselmişti. Bizans İmparatorları kendilerini Roma Sezar?larının mirasçıları olarak kabul ediyorlardı. Bizantions (Bizanslı) deyimi sonradan ortaya çıkmış, bunu hiçbir zaman kullanmayan Bizanslılar kendilerini her zaman Romaios (Romalı, Türkçe ?Rum? adı bundan gelmektedir) diye adlandırmışlardı.
VI.yüzyılda Bizans imparatoru I.Justinianus (527-565) döneminde Sakarya Bölgesi?nde önemli bayındırlık çabaları görüldü. Adapazarı Merkez, Beşköprü mevkiinde bulunan ve Bizans İmparatoru Justinianus (527-565) tarafından M.S.558-560 yıllarında yaptırılan Justinianus Köprüsü (Beşköprü), Erken Bizans Dönemi?nden günümüzü sağlam olarak gelebilmiş Anadolu?daki en görkemli ve önemli anıtsal yapılarından biridir. Sapanca Gölü?nün sularını Sakarya Nehrine boşaltan Çark Deresi (Melas) üzerindeki bu taş köprü, 430 m. uzunluğunda, 9,85 m. genişliğinde olup, 12 kemerlidir. Yine Bizans Dönemi?ne ait köprü kalıntıları Alifuatpaşa Beldesi, II.Bayezıt Köprüsü?nün kuzey tarafındaki adacık içerisinde yıkılmış durumdaki köprü kalıntıları bugünde varlığını sürdürmektedir.
Bölgemizdeki Bizans Dönemi?ne ait en eski kale kalıntısı Paşalar Kalesi?dir. Bu kalenin yapımında çevreden toplanan, Roma Dönemi?ne ait birçok mezar steli devşirme malzeme olarak kullanılmıştır. Bizans İmparatorluk kuvvetlerinin, doğu seferleri sırasında, toplanma ve hazırlık merkezi konumunda, stratejik öneme haiz bir yer olan Malagina?nın, Bizans ve Osmanlı kaynaklarına dayanılarak, Pamukova İlçesi Mekece veya Paşalar Köyü (Paşalar Kalesi) olduğu ileri sürülmektedir. Mekece?den başlayarak, Paşalar Kalesi, Çobankale, Adliye Kalesi, Harmantepe Kalesi, Akçukur Kalesi, Seyifler Kalesi ve Karasu Kalesi Sakarya Nehri boyunca uzanan ileri karakol niteliğinde haberleşme ve savunma amaçlı Bizans Dönemi yapılarıdır.