Akyazı İlçesi

Marmara Bölgesinin Doğu Marmara alt bölgesinde, Sakarya İli sınırları içerisinde ve İl merkezinin güneydoğu kesiminde yer almaktadır. Doğuda Hendek ve Mudurnu İlçeleri, batıda Erenler ve Karapürçek ilçeleri, kuzeybatıda Adapazarı ilçesi, güneyde Bolu-Göynük İlçesi, güneybatıda Taraklı ilçesiyle çevrilidir. İlçe ulaşım yönünden en şanslı ilçelerden biridir. TEM Otoyolu, D-100 Karayolu ve D-140 karayolunun İlçe sınırları içerisinden geçmesi sayesinde, seyahat etmek çok kolaylaştırmakta olup, her gün direkt olarak İstanbul, Ankara, Kocaeli, Bolu, Bursa, Yalova ve İzmir'e otobüs kalkmakta ve geri dönmektedir. Akyazı, İl Merkezine 35 km., Hendek İlçesine 24 km., Mudurnu İlçesine 60 km., Karapürçek İlçesine 11 km., Geyve İlçesine 59 km. mesafededir. İlçenin denizden yüksekliği 43 m. ve yüzölçümü 617 km²'dir. 2007 yılı sayımına göre toplam nüfusu 83.225 kişi olup, 45.496'sı (% 54,7'si) köylerde, 37.729'u (% 45,3'ü) ilçe merkezinde yaşamaktadır. Akyazı adını üzerinde kurulu bulunduğu Akova'dan almaktadır. "Yazı"nın diğer anlamı da "ova"dır. Yani Akova diğer ifade biçimiyle "Akyazı" anlamına gelmektedir.
Akyazı tarih çağları içinde Bithynia, Roma ve Bizans gibi büyük devletlerin egemenliği altında kalmıştır. Akyazı Selçuklular zamanında kurulmuş bir Türk kasabasıdır. Selçuklu Devleti'nin sona ermesi ile merkezi Göynükte bulunan Umurhan Beyliği'nin eline geçmiştir. Osmanlı Devletinin kurulması ile Bizanslıların egemenliği altında bulunan Akyazı ve çevresine yapılan seferler sonunda Osmanlı egemenliğine geçmiştir. 1303 tarihinde Osmanlı Devleti''in kurucusu Osman bey'in komutanlarında Konuralp tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır. Bundan böyle sürekli Türk egemenliğinde kalan Akyazı, 1808 yılında İstanbul ve 1845 yılında Üsküdar'a bağlanmıştır. Kanuni Sultan Süleyman'ın oğulları Selim ve Bayezıt zamanında başlayan taht kavgaları yüzünden çıkan kanlı çatışmalar yöre halkı üzerinde derin izler bırakmıştır. Yine bu bölgede çıkan suhte (softa) ayaklanmaları yüzünden Akyazı ve çevresi halkı büyük zarar görmüştür. 1944 yılında İlçe olan Akyazı önce Kocaeli iline, 1954 yılında da Sakarya'nın İl olması ile Sakarya'ya bağlanmıştır. 1941 yılında belediye teşkilatı kurulmuştur. İlçe 23.07.2004 tarih ve 5216 Sayılı Büyük Şehir Belediyesi Kanunu kapsamında Adapazarı Büyükşehir Belediyesi sınırlarına dâhil olmuştur. İlçeye bağlı olarak 22 mahalle, 4 belde (Altındere, Dokurcun, Kuzuluk ve Küçücek) ve 42 köy vardır.
İlçe tarımsal üretiminde ilk sırayı mısır almaktadır. Mısır ekim alanının kapladığı saha tarım alanları içerisinde % 60 alanını kaplamaktadır. Mısırın bol yetişmesi ikilimin nemli, dolayısıyla Karadeniz özelliğinin devamını gösterir. Mısırdan sonra en çok yetiştirilen ürünler şeker pancarı ve buğdaydır. Patates, kabak, soğan, tütün gibi ürünler de yıllara göre değişik alanlarda ekildikleri görülür. İlçe Marmara ve Karadeniz iklim özelliğinden etkilendiği için Akyazı'nın dağlık köylerinde fındık hayli yer işgal etmektedir. Dağlık köylerin en başta gelen gelir kaynağı fındıktır. Yetiştiriciliği yapılan hayvansal ürünlerle ilgili İlçe sınırları içerisinde Broiler piliç tavuk işletmeciliği bulunmaktadır.
İlçede görülmeye değer güzellikte sayfiye yerleri ve yaylalar mevcuttur. İlçenin tabii güzellikleri arasında kurulmuş olan Altındere, Dokurcun ve Kuzuluk Beldelerindeki canlı Alabalık Üretim Tesisleri; alabalık çiftlikleri, restoran ve çay bahçeleri ile iç turizme (ziyaret eden yerli turistlere) çok yönlü hizmet etmektedir. Kuzuluk Beldesinde İhlas Holding tarafından kurulan devre mülk ve termal tesisler mevcuttur. Termal su kaynaklarının İlçenin turistik ve ekonomik faaliyetlerinde kullanılmaktadır. Yine İlçe hudutları içerisinde Acelle, Sultanpınarı ve Keremali Yaylaları ile Çiçek Yaylası görülmeye değer yerlerdendir. Ayrıca her yıl Acelle yaylasında geleneksel yayla şenlikleri düzenlenmektedir.

Akyazı İlçesindeki Kültür Varlıkları:
Mir Ali, Emir Ali Türbesi [Akyazı-Ballıkaya Köyü]
Üç Şehitler Türbesi [Taşyatak Köyü Domuzgölü mevkii]
Kerim Türbesi [Pazarköy]
Kerem Ali Türbesi [Keremali Tepesinin zirvesi]
Yedi Kardeşler Türbesi [Ömercikler Mahallesi Tekke Sokak]
Aksartepe Kayası [Alaağaç ve Kuzuluk Beldesi ayırımında yükselen sarp kaya. Efsanevi özelliği yüzünden define arayıcılarına hedef olmuştur]
Kilise Kalıntıları [Eski bir geçmişe sahip olan Akyazı'nın dağlık bölümlerindeki yerleşim yerlerinde kilise kalıntılarına rastlanmaktadır]
Gücücek Tümülüsü [Akyazı-Gücücek Köyü]
Derbend Köprüsü
Durmuşlar Köyü Köprüsü
Yenicamii [Akyazı-Merkez]
6 Adet Çınar [Akyazı-Batak Köyü]
3 Adet Çınar [Akyazı-Çengeller Köyü]
Samanpazarı Çınarı [Akyazı-Samanpazarı Köyü]

Akyazı İlçesine Bağlı Yerleşim Birimleri:
Mahalleler: Cumhuriyet, Konuralp, Gazi Süleymanpaşa, Yunus Emre, Yenimahalle, Hastane, İnönü, Ömercikler, Fatih, (Singapur Evleri), Batakköy, Bediltahirbey, Çıldırlar, Erdoğdu (İsmo), Eskibedil, Gebeş, Kabakulak, Kazancı, Seyfeler, Uzunçınar, Vakıf, Yahyalı, Yeniormanköy (Osmanşevkiye).
Altındere Beldesi (Cumhuriyet, Gündoğan, Osmanağa)
Gücücek Beldesi (Cumhuriyet, İstiklal)
Kuzuluk Beldesi (Kuzulukaziziye)(Orta, Şose, Topçusırtı)
Dokurcun Bucağı (Beyciler, Ç.Yeni, Çengeler, Kuloğlu)
Köyler: Alaağaç Köyü (Mahmutsabit), Ballıkaya Köyü, Bedilkadirbey Köyü, Beldibi Köyü, Bıçkıdere Köyü, Boztepe Köyü, Buğdaylı Köyü, Çatalköprü Köyü, Düzyazı Köyü, Güzlek Köyü, Hanyatak Köyü, Harunusta Köyü, Hasanbey Köyü, Karaçalılık Köyü, Kepekli Köyü, Kızılcıkorman Köyü, Kumköprü Köyü, Merkezyeniköy, Osmanbey Köyü, Pazarköy, Reşadiye Köyü, Salihiye Köyü, Sukenarı Köyü, Şerefiye Köyü, Taşağıl Köyü, Taşburun Köyü, Taşyatak Köyü, Topağaç Köyü, Türkormanköy, Yağcılar Köyü, Yenidoğan Köyü, Yongalık Köyü, Yuvalık Köyü, Çakıroğlu Köyü, Dedeler Köyü, Durmuşlar Köyü, Gökçeler Köyü, Güveçler Köyü, Haydarlar Köyü, Madenler Köyü, Mansurlar Köyü, Yörükyeri Köyü.