Kaynarca İlçesi (Şeyhler/ Şeyhlü)

İlçe Kocaeli yarımadasının doğu uzantısında, Sakarya Vadisi ile Karadeniz arasında yer almaktadır. Sakarya'nın kuzeybatısında yer alan Kaynarca'nın, kuzeyinde Karadeniz, doğusunda Karasu ilçesi, güneydoğusunda Ferizli ve Söğütlü ilçeleri, güneyinde Adapazarı ilçesi, batısında ise Kocaeli'ne bağlı Kandıra ilçesi yer alır. Kaynarca 40° 53´ 22´´-41° 10´ 57´´ kuzey enlemleri arasında ve 30° 13´ 50´´-30° 28´ 49´´ doğu boylamları arasında yer almaktadır. İlçe yüz ölçümü 33.316 hektardır. İlçenin sınırları yaklaşık 90 km. uzunluktadır. İlçe merkezinin denizden yüksekliği 50 m. yüzölçümü 363 km²'dir. Oflak ve Baba dağları arasında, Kandıra-Adapazarı yolu üzerinde kurulmuştur. Kandıra'ya 15, Adapazarı'na 38 km. uzaklıktadır. 2007 yılı sayımına göre ilçenin toplam nüfusu 23.366 kişi olup, 18.088'i (% 77,4'ü) köylerde, 5.278'i (% 22,6'sı) ilçe merkezinde yaşamaktadır.
Osmanlılar döneminde Kaynarca'nın adı "Şeyhler" olarak geçmektedir. Osmanlı tarihî belgelerinde "Kandıra Kazasına tâbi Şeyhler Nahiyesi" şeklinde sıkça geçmektedir. Belgelerde "Şeyhler", "Şeyhlü", "Şıhlar" şeklinde yazıldığı da görülmektedir. Ayrıca "Hocaköy" ve "Dudu Divanı" adı da geçmektedir. Kaynarca bölgesinde Osmanlı yönetimi, Orhan Gazi döneminde, Akçakoca beyi bu yöreyi 1308-1317 yılları arasında fetih etmesiyle başlar.
Kaynarca (Şeyhler), iki defa büyük yangın geçirir. Birinci büyük yangın, 1850 veya 60'larda, Şeyhler Voyvodası Mehmet Bey zamanında, nahiye merkezi yanar. Bu yangından sonra nahiye merkezi, ilçe merkezinin 4-5 km. batısındaki Şeyhtimarı Köyü'ne (1860-1909) sonra Kayacık Çorallar Köyü'ne (1909-1917) taşınır. Nahiye merkezi bir süre sonra tekrar bugün ilçenin bulunduğu yere gelir ve Şeyhler 1917'de tekrar nahiye olarak teşkilatlanır. Şeyhler (Kaynarca), 25 Mart 1920'de Yunan işgaline uğrar ve 16 Nisan 1921'de geri alınır. Nahiye ikinci kez 30 Nisan 1921'de düşman işgaline uğrar ve Yunanlılar 3 Mayıs'ta Kandıra ve Şeyhleri (Kaynarca) bırakarak güneyde Çubuklu'ya çekilirler. Bu nedenle de Kaynarca'nın kurtuluş günü olarak bu tarih kabul edilir. İkinci büyük yangın, Yunan İşgali günlerinde ya da hemen öncesinde, tarih olarak da kış ortası yani 1921 Şubatı ya da Mart başında meydana gelir. Yerleşim birimi Yunanlılar tarafından yakılır. Bu yangın sonucu nahiye, 1921-1925 yılları arasında "Büyükkaynarca Köyü'ne (Topçu'ya) nakledilir. Şeyhler, Cumhuriyetin ilanı olan 1923 yılında Kocaeli Vilayeti Kandıra İlçesi'ne bağlı bir nahiye konumundadır. 1923'ten sonra Kaynarca'ya çevre köylerden büyük göç olmuştur. 1 Nisan 1959 tarihli genel kurul oturumunda 7033 sayılı kanunla "Kaynarca" adıyla ilçe oluşu kabul edilir. İlk belediye seçimleri 13 Mart 1960'da yapılır. Kaynarca İlçesi 21 Ocak 1966 tarih ve 714 sayılı kanunla Sakarya İline bağlanır. İlçeye bağlı 4 mahalle, 1 belediye ve 41 köy vardır.
İlçe tarımcılığı tamamen makineleşmiş durumdadır. İlçenin başlıca tarım ürünleri, kışlık ekilişlerden; buğday, yulaf, arpa, yazlık ekilişlerden; mısır, ayçiçeğidir. İkinci ürün olarak sılajlık mısır, beyaz lahana ve sivri biber üretimi yapılmaktadır. İlçede bol miktarda fındık ve ceviz ağacı mevcuttur. İlçede ki hayvancılık üst düzeyde yapılmaktadır. Süt inek besiciliği ile broiler piliç yaygın olarak yapılmaktadır. İlçede ayrıca sanayi kuruluşu olarak deterjan ve kimya sanayi alanında bir işletme bulunmaktadır.

Kaynarca İlçesindeki Kültür Varlıkları:
Şeyh Müslihiddin Camii [Kaynarca]
Taşoluk Köyü Çeşmesi [Kaynarca]
Topçular Tümülüsü [Kaynarca-Topçular Köyü]
Kırktepe Tümülüsü [Kaynarca-Kırktepe Köyü]
Kaynarca Mezarlığı [Kaynarca-Merkez]
2 Adet Selvi [Kaynarca-Topçu Köyü]
1 Adet Selvi [Kaynarca-Topçu Köyü]

Kaynarca İlçesine Bağlı Yerleşim Birimleri:
Mahalleler: Hatipler, Konak, Merkez, Orta
Köyler: Akbaşlı Köyü, Arifağa Köyü, Başoğlu Köyü, Birlik Köyü, Büyükyanık Köyü, Cebek Köyü, Duduköy, Eğrioğlu Köyü, Gaziler Köyü, Gölce Köyü, Gürpınar Köyü, Güven Köyü, İmamlar Köyü, İşaret Köyü, Kalburcu Köyü, Karaçalı Köyü, Karamanlar Köyü, Kayacık Köyü, Kertil Köyü, Kırktepe Köyü (Yenidoğan), Kızılcaali Köyü, Kulaklı Köyü, Küçükkaynarca Köyü, Küçükkışla Köyü, Müezzinler Köyü, Okçular Köyü, Ortaköy, Osmanlı Köyü, Ömerağa Köyü, Sabırlı Köyü, Sarıbeyli Köyü, Şeyhtımarı Köyü, Taşoluk Köyü, Topçu Köyü, Turnalı Köyü, Uğurlu Köyü, Uzakkışla Köyü, Uzunalan Köyü, Yeniçam Köyü (Çekçek), Yeşilova Köyü, Ziahmet Köyü.